Kur mundësitë e pafundme humbin vlerën e dashurisë

Ekziston një paradoks i çuditshëm në natyrën njerëzore: ndonjëherë, sa më shumë i japim dikujt mundësi për të qëndruar në jetën tonë, aq më pak ai e kupton peshën e pranisë së vet. Sikur ajo që ofrohet me zemër të hapur, me kalimin e kohës, të humbasë vlerën vetëm sepse nuk është tërhequr ende. Sikur falja e përsëritur të interpretohet si një e drejtë e fituar dhe jo si një zgjedhje e lirë e dikujt që, pavarësisht gjithçkaje, vazhdon të besojë.

Ndoshta kjo ndodh sepse njeriu ka një prirje të çuditshme për t’u mësuar me atë që i ofrohet pa vështirësi. Ajo që në fillim e konsideron një dhuratë, me kalimin e kohës mund ta trajtojë si pjesë të zakonshme të jetës. Prania kthehet në siguri, siguria në zakon dhe zakoni, nëse nuk shoqërohet me vetëdije, në një lloj verbërie ndaj vlerës së tjetrit.

Në këtë mënyrë, mund të ndodhë që një zemër të përpiqet gjithnjë e më shumë për të ruajtur një lidhje, ndërsa zemra tjetër të përpiqet gjithnjë e më pak për ta mbajtur atë gjallë. Njëri mendon se një mundësi tjetër mund të shpëtojë gjithçka; tjetri mund të mos e kuptojë se çdo mundësi e dhënë është një pjesë e kohës, besimit dhe shpresës së dikujt që nuk mund të rikthehen pafundësisht.

Por çfarë është në të vërtetë një mundësi e dytë? Një akt dashurie, një shenjë besimi apo një përpjekje për të shtyrë përballjen me të vërtetën?

Ndoshta është pak nga të gjitha. Sepse kur ndjenjat janë të thella, arsyeja nuk e mbyll gjithmonë derën në çastin kur kupton se diçka nuk shkon. Ajo pret. Vëzhgon. Kërkon shpjegime. Përpiqet të dallojë nëse përballë ka një njeri që po gabon, por dëshiron të ndryshojë, apo dikë që është mësuar me pasojat e buta të gabimeve të veta. Dhe pikërisht këtu qëndron dallimi mes një dashurie që rritet përmes mirëkuptimit dhe një marrëdhënieje që mbijeton vetëm sepse njëri vazhdon të tolerojë atë që tjetri nuk përpiqet ta ndryshojë.

Të falësh është një akt që kërkon forcë, por edhe falja ka nevojë për kuptim. Nëse çdo gabim pasohet nga e njëjta sjellje, nëse çdo premtim humbet peshën sapo shqiptohet dhe çdo afrim pasohet nga e njëjta largësi, atëherë lind një pyetje që nuk mund të shmanget përgjithmonë: a po i japim dikujt mundësi të ndryshojë, apo po e ndihmojmë të mësohet me mungesën e ndryshimit?

Njeriu nuk mëson gjithmonë nga ajo që i thuhet. Ndonjëherë mëson nga ajo që përjeton, nga pasojat që nuk mund t’i shmangë dhe nga momenti kur kupton se disa gjëra, pikërisht sepse kanë qenë të pranishme për një kohë të gjatë, nuk kanë qenë domosdoshmërisht të përhershme.

Megjithatë, dashuria nuk është një kontratë ku llogariten gabimet dhe as një gjykatë ku çdo veprim duhet të marrë dënimin e vet. Ajo është një hapësirë njerëzore ku duhet të ekzistojnë mirëkuptimi, durimi dhe mundësia për të qenë të papërsosur. Askush nuk është i pagabueshëm dhe asnjë marrëdhënie nuk ndërtohet nga dy njerëz që dinë gjithmonë çfarë të bëjnë. Por ekziston një ndryshim thelbësor mes papërsosmërisë njerëzore dhe mungesës së përgjegjësisë: i pari pranon se ka diçka për të mësuar, ndërsa e dyta mund të kërkojë mirëkuptim pa pranuar asnjë detyrim për të ndryshuar.

Ndoshta një nga gabimet më të mëdha që bëjmë në dashuri është të besojmë se thellësia e ndjenjës sonë mund të kompensojë mungesën e përpjekjes së tjetrit. Mendojmë se, nëse duam mjaftueshëm, nëse presim edhe pak, nëse shpjegojmë më mirë atë që na dhemb, një ditë do të ndodhë ajo që kemi shpresuar. Por ndjenjat, sado të forta, nuk mund të marrin vendime në emër të dikujt tjetër. Dashuria mund të krijojë mundësinë për ndryshim, por nuk mund ta kryejë atë në vend të njeriut që duhet të ndryshojë.

Dhe kështu, pa e kuptuar, mund të kalojmë vite duke u përpjekur të ruajmë jo vetëm një person, por edhe idenë që kemi krijuar për të. Lid­hemi me kujtimet, me fillimet, me fjalët e bukura dhe me ato çaste kur gjithçka dukej e mundur. E kaluara bëhet një argument për të duruar të tashmen, ndërsa e ardhmja kthehet në një premtim që vazhdimisht shtyhet. Harrojmë se ajo që dikur na bëri të besonim te një njeri nuk është domosdoshmërisht ajo që ai po na ofron sot.

Por koha nuk është vetëm njësi matëse e jetës. Ajo është edhe dëshmitare e asaj që përsëritet. Me kalimin e saj, fjalët mund të humbasin kuptimin, ndërsa veprimet fitojnë një qartësi që shpesh nuk kemi guxim ta pranojmë. Një premtim mund të na japë shpresë për një ditë, por sjellja e vazhdueshme na tregon se çfarë duhet të presim në të vërtetë.

Kjo nuk do të thotë se duhet të largohemi sa herë që zhgënjehemi. Do të thotë të mësojmë të dallojmë kur durimi po ndërton diçka dhe kur thjesht po zgjat një gjendje që nuk ndryshon. Sepse ka një kufi të hollë mes të qëndruarit nga dashuria dhe të qëndruarit nga frika e humbjes. Në të parën, njeriu zgjedh me vetëdije të përpiqet së bashku me tjetrin. Në të dytën, mund të fillojë të braktisë veten vetëm që të mos braktiset nga dikush tjetër.

Dhe ky është një paradoks edhe më i dhimbshëm: në përpjekje për të mos humbur një marrëdhënie, njeriu mund të humbasë gradualisht qetësinë, dinjitetin dhe lirinë për të qenë vetvetja. Fillon të negociojë me nevojat e veta, të ulë pritshmëritë dhe ta bindë veten se pakënaqësia është çmimi që duhet paguar për të mbajtur dikë pranë.

Por a mund të quhet fitore një dashuri që kërkon që njëri të humbasë veten për të mos humbur tjetrin?

Ndoshta jo. Sepse një lidhje nuk duhet të jetë një provë e pafundme e asaj se sa shumë mund të durojë njëri, por një proces ku të dy mësojnë të mos e lëndojnë atë që kanë zgjedhur të ndërtojnë. Dashuria nuk e përjashton dhimbjen, por as nuk duhet ta kthejë dhimbjen në gjuhën e saj të përditshme. Ajo nuk kërkon përsosmëri, por vetëdije; nuk kërkon që të mos gabojmë kurrë, por që të mos e përdorim vazhdimisht dashurinë e tjetrit si arsye për të mos marrë përgjegjësi.

Në fund, çdo njeri ka të drejtë të japë mundësi, të besojë më shumë se një herë dhe të shpresojë për një fund ndryshe. Por ka edhe të drejtë të ndalet. Jo nga mungesa e dashurisë, por nga kuptimi se dashuria nuk mund të jetë e vetmja forcë që mban në këmbë diçka që kërkon dy njerëz.

Nuk është gjithmonë humbje të pranosh se një histori nuk mund të vazhdojë në të njëjtën mënyrë. Ndonjëherë është thjesht pranimi i një të vërtete që shpresa e kishte mbajtur pezull për një kohë të gjatë. Dhe nuk është dobësi të mos japësh më një mundësi tjetër, kur të gjitha mundësitë e mëparshme kanë treguar se vetëm fjalët ndryshojnë, ndërsa realiteti mbetet i njëjtë.

Sepse mundësitë kanë vlerë pikërisht ngaqë nuk janë detyrim i përjetshëm. Ato janë ura që i japim dikujt për të ardhur drejt nesh, jo rrugë që duhet t’i përshkojmë vetëm, duke shpresuar se një ditë do të na takojë në gjysmë të rrugës.

Mesazhi në fund:

Mos e ngatërro pafundësinë e mundësive me madhështinë e dashurisë. Ndonjëherë, duke i dhënë dikujt një mundësi pas tjetrës, harrojmë se edhe koha jonë ka një fund dhe se edhe zemra jonë ka nevojë për një arsye për të vazhduar. Një njeri mund të të dojë dhe përsëri të mos dijë të të vlerësojë, ashtu siç ti mund ta duash dikë dhe, megjithatë, të kuptosh se nuk mund ta jetosh jetën duke pritur që ai të bëhet personi që ke shpresuar.

Sepse dashuria nuk provohet nga numri i herëve që një derë mbetet e hapur, por nga përgjegjësia që ndien ai që hyn brenda. Dhe kur një mundësi e re nuk sjell asnjë ndryshim, ndoshta pyetja nuk është më nëse duhet t’i japësh dikujt një shans tjetër, por nëse duhet t’i japësh vetes lejen për të mos pritur më.