Nga Elisa Kocaqi
Çdo ditë e mendoj ikjen nga Shqipëria. Është një mendim që nuk më ndahet, një zë i brendshëm që më kujton vështirësitë: pamundësinë për të siguruar një banesë, mungesën e një pune të qëndrueshme, pasigurinë ekonomike, shërbimet e dobëta, rënien e kulturës dhe etikës në përditshmëri. Dhe megjithatë, sado që arsyeja më shtyn të iki, guximi më mungon. Sepse ikja nuk është vetëm një vendim praktik; është një ndarje emocionale, një shkëputje nga rrënjët, nga familja, nga kujtimet.
Realiteti është i ashpër. Të ndërtosh një jetë dinjitoze në Shqipëri shpesh duket si një betejë e përditshme. Çmimet rriten, pagat mbeten të ulëta, mundësitë shpesh varen nga lidhjet dhe jo nga meritokracia. Shërbimet publike nuk të japin siguri, ndërsa kultura e komunikimit dhe etika qytetare lënë për të dëshiruar. Të gjitha këto krijojnë ndjesinë e mbytjes, sikur energjia harxhohet vetëm për të mbijetuar, jo për të jetuar.
Por ana tjetër e medaljes ka po aq peshë. Të ikësh do të thotë të fillosh nga zero. Do të thotë të përballesh me një gjuhë të re, një kulturë tjetër, ndoshta me vetminë dhe mallin. Asgjë nuk është e garantuar as jashtë. Shumë kanë ikur për një jetë më të mirë dhe e kanë gjetur, por shumë të tjerë kanë kaluar vite sakrificash për t’u stabilizuar.
Kjo dilemë nuk është thjesht personale; është dilema e një brezi të tërë që ndodhet mes zhgënjimit dhe shpresës. Mes dëshirës për dinjitet dhe frikës nga e panjohura. Pyetja “të qëndroj apo të iki?” në thelb është pyetja: ku mund ta ndërtoj jetën që dua, me më shumë mundësi, më shumë respekt dhe më shumë siguri?
Ndoshta përgjigjja nuk qëndron vetëm tek vendi, por tek gatishmëria për të marrë përgjegjësi për zgjedhjen. Të qëndrosh kërkon forcë për të përballuar dhe për të kontribuar në ndryshim. Të ikësh kërkon guxim për të rrezikuar dhe për të nisur një kapitull të ri. Të dyja rrugët kanë sakrifica.
Në fund, nuk është çështje vetëm vendi, por e asaj se ku e sheh veten më të qetë me ndërgjegjen tënde pas pesë apo dhjetë vitesh. Sepse vendimi më i vështirë nuk është ikja apo qëndrimi, por të jetosh me pendesën e asaj që nuk e provove kurrë.
